weather
12°
İstanbul
00:00:00
Yatsı vaktine kalan

İdeal ile Değersiz Arasında Hapsolmak: Bir "Üçüncü Yol" Mümkün mü?

YAYINLAMA:

Hayatla ve insanlarla kurduğumuz ilişkilere dönüp bir bakın. Sosyal medyada akıp giden o kusursuz hayatlara, kahve köşelerinde ya da ekranlarda ardı arkası kesilmeyen "en iyi ilişki, en harika kariyer" övgülerine... Neredeyse her şeyi ve herkesi iki kutuptan birine hapsetmeye ne kadar meyilliyiz, değil mi? Bir tarafımız sürekli "ideal" olanı arıyor, bulamadığında ise hemen karşı kıyıya geçip "değersizleştirme" sığınağına çekiliyor. Peki, her olayı, her insanı veya kendimizi illa ki bu iki etiketten birine yapıştırmak zorunda mıyız?

​Psikanaliz literatüründe idealizasyon ve değersizleştirme birer savunma mekanizması olarak tanımlanır. Birini ya da bir durumu gözümüzde devleştirip kusursuzluğuna inandığımızda, aslında içimizdeki o derin "beğenilme, yetme ve güvende hissetme" açlığını doyurmaya çalışırız. Tersi de aynı derecede kurnazcadır: Birini ya da bir olayı çabucak gözden çıkarıp değersizleştirdiğimizde, sorumluluk almaktan ve olası bir duygusal acıdan kaçarız. Zira birini aşağıda görmek, anlık da olsa sahte bir üstünlük hissi sağlar.

​Fakat madalyonun acı bir yüzü var: Başka şeyleri sürekli aşırı değerlendirmek, aslında kendi benliğimize duyduğumuz güvensizliğin bir yansımasıdır.

​Kendimizi olduğumuz gibi kabul etmek, kendimizi sevmek ve değerli hissetmek için başkalarını sürekli yüceltmeye ya da yerin dibine sokmaya ihtiyacımız yok.

​Düşünün; kişi bir işi başardığında nihayet "değerli" olacağına inanır. Fakat o zirveye çıktığında bile kutlama yapamaz; çünkü gözü çoktan başkalarının ne yaptığına kaymıştır. Haz almak yerine yetersizlik hissiyle kıvranır. Ya da dostluklarını ancak karşı tarafı "kusursuz" gördüğü sürece sürdürebilen biri... En küçük bir insani hatada hüsrana uğrar ve günün sonunda kaçınılmaz bir yalnızlığa mahkûm olur.

​Üstelik sosyal medyanın yarattığı o devasa vitrin kültürü de bu yarayı her gün kanatıyor. Ekranı her kaydırdığımızda önümüze düşen binlerce hayat, bizi durmaksızın bir kıyaslama ve değerlendirme çarkının içine itiyor. Sonuç mu? Kendi benliğimizde sürekli düzeltilmesi gereken bir "arıza" arayan, geçmeyen bir kaygı yumağı...

​Peki Çözüm Ne? Üçüncü Yol: Yargısız Alanlar

​Gerçekten her anı, her insanı ve her başarıyı tartmak zorunda mıyız? Hayır.

​Gün içerisinde kendimize "yargısız alanlar" açmayı öğrenmeliyiz. Bir şeyleri "mükemmel" ya da "çöp" diye etiketlemeden de hayattan tat alabiliriz.

  • ​Kendi değerimizi kanıtlamak için başkasının başarısını küçültmek zorunda değiliz. "Evet, o başardı, harika. Ama benim başarı ölçütlerim ve yolum farklı," deyip kıyaslama tuzağından sıyrılabiliriz.
  • ​Bizi terk eden bir partnerin ardından ya onu ulaşılamaz bir ilah yapıp kendimizi hırpalamaktan ya da nefretle onu değersizleştirmekten vazgeçebiliriz. Bazen iki insan sadece anlaşamaz ve yollar ayrılır. Hepsi bu.
  • ​Başıma bir felaket geldiğinde "Neden ben?" dramatizasyonuna girmek yerine, "Dünyada milyonlarca insanın başına gelen şey neden benim de başıma gelmesin ki?" diyerek duygumuzu bastırmadan kabule geçebiliriz.

​Sürekli şikâyet ettiğimiz, beğenmeyip değersizleştirdiğimiz o "monoton" hayatımız, belki de bir başkasının her gece kurduğu tek hayaldir. Bir an olsun etrafımızdaki şeyleri bir süzgeçten geçirmeden, sadece olduğu gibi kabul etmek… Bir işe sahip olmak, sakince evde oturabilmek, karşılıklı bir sevgiyi paylaşabilmek... Bütün bunlar karmaşık anlamlar yüklemeden de yeterince kıymetli değil mi?

​Elbette ömür boyu yargısız alanlarda yaşayamayız. İnsan gelişmek için kendiyle yüzleşmeli, öz değerlendirme yapmalıdır. Ancak her soruya verecek hazır bir cevabımız, her insana karşı kuşanacak bir savunmamız olmak zorunda değil.

​Öz değerlendirme bizi ileri taşır; fakat bunu bir yaşam biçimine dönüştürmek ruhu yorar. Hayatı bir mahkeme salonuna çevirmeyi bırakıp biraz da olayları ve insanları olduğu gibi akışına bırakmaya ne dersiniz? Belki de marifet her şeye kusursuz bir etiket yapıştırmakta değil; etiketleri bir kenara bırakıp, bu eksik ve asri dünyada "olduğu haliyle" nefes alabilmektedir.

Yazar: Klinik Psikolog Umut Kılıç

Yorumlar
* Bu içerik ile ilgili yorum yok, ilk yorumu siz yazın, tartışalım *